Vandaag zullen Saza en Harrison mij informeren over de aidszorg in Mpongwe. Ik loop naar het gebouwtje waar hun kamer is. Een bureau, een bankje en heel veel foto's aan de muren. Foto's van wereld-aidsdag, de aidsdramagroep van de middelbare school en foto's van cursisten van het Home Based Care programma die hun certificaat uitgereikt krijgen aan het einde van de cursus. Een greep uit de activiteiten waar het aidsteam zich mee bezig houdt.
Op de muur zie ik een stelling hangen om over na te denken. Deze luidt als volgt:
"condom promotion is responsable for increased sexual activities among young people"

Harrison vertelt mij dat binnenkort de Aids Nieuwsbrief Mpongwe verschijnt met als veelzeggende titel: The Pandemic.
Het doel van deze nieuwsbrief is het uitwisselen van informatie, ideeën en ervaringen m.b.t. aidszorg en preventie. Het moet een nieuwsbrief worden, gemaakt door de gemeenschap en bestemd voor de mensen in die gemeenschap. De nieuwsbrief moet laagdrempelig zijn. De inwoners van Mpongwe wworden door de nieuwsbrief geïnformeerd worden over wat gezondheidszorgorganisaties, scholen, boeren en andere instanties, doen op het terrein van Aids/hiv-zorg in het district.
De nieuwsbrief 'the Pandemic' richt zich op weduwen en weeskinderen, gescheiden mensen en hun rechten in het huwelijk. Suggesties zijn altijd welkom. Ook aids-gerelateerde informatie zal eveneens gepubliceerd worden.
De nieuwsbrief zal elke drie maanden in het Engels en in de lokale talen Lamba en Bemba verschijnen.
In het Bemba wordt de titel "ICHIKUKO" en in het Lamba "Umwalo"

Zambia is één van de landen in Afrika die het meest getroffen is door de aids/hiv epidemie. De ziekte veroorzaakt een grote aanslag op het gezondheidssysteem, de gemeenschap, gezinnen en individuen. De verwachting is dat het aantal weeskinderen in Zambia zal stijgen van ongeveer 500.000 in het jaar 2000 tot meer dan een miljoen in 2010.
In de afgelegen gebieden van Zambia, waar weinig gezondheidscentra zijn, is het moeilijk om aids-programma's in te voeren. Er zijn te weinig financiële en materiële middelen. De plaatselijke gezondheidswerkers kunnen vaak niet goed functioneren door het ontbreken van supervisie. Toch wordt van hen verwacht dat zij de rol van sleutelfiguur op zich nemen en Hiv/aidsactiviteiten implementeren
Het Mpongwe Mission Hospital coördineert de Hiv/aids programma's, gericht op de 11 Gezondheidscentra, 22 scholen en vijf kerkelijke instanties.
Dit deel van de Copperbelt heeft te maken met een toenemende morbiditeit en mortaliteit cijfers als gevolg van Hiv/aids/Std en TB onder kinderen en volwassenen.

Harrison en Saza laten mij enkele cijfers zien.

• De gemiddelde leeftijd in Zambia is nog geen 38 jaar.
• 20% van alle volwassenen zijn Hiv positief of hebben aids.
  • In het ziekenhuis is 50% van de opnames en behandelingen aids-gerelateerd.
  • 70% van de mensen die getest zijn en klachten hebben, zijn HIV positief
  • 9.5% van de bloeddonoren is HIV positief
  • 10% van de zwangere vrouwen is positief
• Op 7 van de 22 community scholen zijn 1260 geregistreerde weeskinderen.
  • 186 van hen zijn onder de vijf jaar
  • 374 van hen tussen de 6 en 10 jaar
  • 428 tussen 11 en 15 jaar
  • 147 tussen 15 en 20 jaar
  • 318 zijn dubbel wees.
• Op de lagere school zijn van de 495 jongens en meisjes tussen 9 en 20 jaar 133(28%) seksueel actief. Van deze 133 leerlingen gebruiken slechts 43 leerlingen(25%) een condoom
• Op de middelbare school deden 86 leerlingen tussen 16 en 20 mee aan een onderzoek naar seksueel gedrag
• Van deze 80 leerlingen zijn 48 leerlingen (60%) seksueel actief en gebruiken slechts 28( 58%) een condoom
  Vooral op de lagere school is uitbreiding van voorlichting nodig

Het Aidsdepartment van het Mpongwe Mission Hospital

Harrisson overhandigt mij een document waarin het hele aids-programma staat beschreven. Het doel van het aidsproject is een bijdrage te leveren aan de preventie en het tot stilstand brengen van de invloed van de aids/hiv epidemie onder de bevolking van het district door het mobiliseren en versterken van organisaties en gemeenschappen.
Men richt zicht op:

1. Preventie van seksueel overdraagbare ziektes zoals Hiv/aids, STD en Tuberculose, in het bijzonder onder de jeugd, vrouwen. Preventie van risicovolle situaties voor overdracht van HIV onder groepen als sekswerkers, vissers, seizoensarbeiders en vrachtwagenchauffeurs.
2. Het reduceren van de socio-economische invloed van HIV/aids op individuen en gezinnen in het district
3. Het ontwikkelen van capaciteit om onderzoek op te zetten.

Bovenstaande doelen wil men bereiken door Aids-educatie, Home Based Care, ondersteuning aan weeskinderen, inkomensontwikkeling, training en supervisie, deskundigheidsbevordering van de staf, en het doen van onderzoek.
Kwaliteitsverbetering en verbetering van de uitgevoerde interventies op het gebied van Hiv/Aids, Std en Tuberculose in de 11 gezondheidscentra is een belangrijk te verwachten resultaat. Ook verbetering van het welzijn van Hiv-positieve personen, personen met aids, weeskinderen en andere kwetsbare kinderen is een na te streven doel. Het programma moet ook leiden tot deskundigheidsbevordering van medewerkers om problemen te identificeren als gevolg van aids in de Gezondheidscentra op het platteland, scholen en kerken.

Doelgroepen

In principe is de gehele bevolking in het district doelgroep, circa 103.000 mensen. Alle leden van de gemeenschap lopen immers risico, maar primaire doelgroepen zijn:

• Jeugd in en buiten se school ( 22 scholen)
• Mensen met Hiv/aids
• Vrouwen
• Vissers, landarbeiders, sekswerkers

Ook gezondheidswerkers die betrokken zijn bij het programma, zoals vrijwilligers, traditionele genezers en de staf van het ziekenhuis behoren tot de doelgroep.

Binnen de aidseducatie is peereducation een belangrijke strategie. De activiteiten zijn gefocust op het reduceren van het aantal partners waarmee men seksueel contact heeft. De bevolking wordt aangemoedigd tot het gebruik van condooms en condooms worden gedistribueerd.
Controle van andere Soa's vinden plaats en de bevolking wordt aangemoedigd zich vrijwillig te laten testen en te laten counselen. Voorlichtingsmateriaal en beschermingsmateriaal voor Home Based Care Givers worden beschikbaar gesteld. Ook voor voorzieningen zoals testmateriaal aan centra die testen, wordt gezorgd.

Een tweede belangrijk activiteit is het scholen van Home Based Care Givers.
In oktober jl. hebben 25 vrijwilligers een training van twee weken gevolgd. Op één na zijn ze nog allemaal werkzaam als Home Based Care Givers. Ze zijn voorgedragen door de kerkleiders en selectiecriteria zijn o.a.:

1. Men moet ouder zijn dan 25 jaar en
2. geen werk hebben en
3. tot de community behoren

In de training komen o.a. de volgende onderwerpen aan de orde:

• Basale kennis op het gebied van HIV/AIDS en SOA's;
• Basale counselingvaardigheden;
• Basale verpleegkundige kennis en kennis m.b.t. medicatie;
• Gegevensverzameling en rapportagetechnieken;
• Vrijwilliger zijn; wat betekent dat?;
• Pastorale zorg;
• Voeding;
• Infecties gerelateerd aan HIV/AIDS;
• Income generating projects;
• De rol m.b.t. het ondersteunen van de slachtoffers;
• Verlies/rouwverwerking, dood en doodgaan;
• Opslaan van gegevens.

De staf van het ziekenhuis zal de komende jaren getraind worden in psychosociale counselingtechnieken technieken om de gemeenschap te mobiliseren, ontwikkelen van leiderschapstechnieken. Daarnaast krijgen monitoring- en evaluatietechnieken, rapportagetechnieken en programmamanagement aandacht.

Voor het aidsteam zelf staat een bijscholing op het gebied van projectmanagement en supervisiemanagement op het programma. Bijwonen van congressen en seminars om bij te blijven, verdienen ook aandacht, omdat de ontwikkelingen zeer snel gaan.

Wat betreft het onderzoek ( Health Systems Research) staan de volgende plannen beschreven:

1. Onderzoek doen naar verschillende Hiv/aids interventies.
2. Onderzoek naar aantallen weeskinderen en mensen met aids in het district.
3. Onderzoek naar mogelijkheden om de sociaal-economische condities te verbeteren.
4. Theorieontwikkeling op het gebied van aidszorg.

xDe uitvoering van het programma ligt in handen van het Mpongwe Mission Hospital in samenwerking met District Health Management Team/District Health Management Board.
Het project wordt voor een deel gesponsord door ZAMSIF(Zambian Social Investment Fund)

Het transport is een groot probleem in Mpongwe. In het huidige programma is voorzien in één tweede hands 4X4 Toyota landrover. De Home Based Care Givers zijn uitgerust met fietsen; dit geldt alleen voor hen die binnen een straal van 12 km van het ziekenhuis hun cliënten hebben. Er zijn op zijn minst 2 bromfietsen nodig om de veraf gelegen gebieden in het district gedurende het regenseizoen te kunnen bereiken. Met de fiets is dit onmogelijk. Elk gezondheidscentrum zou in het bezit moeten zijn van een fiets. Verder moeten er reserveonderdelen aanwezig zijn voor de huidige landrover. En ook een nieuwe landrover is geen overbodige luxe.
Het programma ziet er prima uit. Genoeg werk te doen de komende jaren(wordt vervolgd)